Rzym, 2 V 1920

Do ks. Karola Pensy (1)
przełożonego zakładu w Wenecji

Drogi Księże Pensa,

Dziękuję ci za miłość, której dowody dałeś kilka dni temu w Wenecji; oprócz podziękowań dla ciebie przesyłam je ks. Kajetanowi i wszystkim z obydwóch instytutów. Pan niech zawsze podtrzymuje w nas silną więź swojej miłości. Św. Katarzyna ze Sieny, której uroczystość obchodziliśmy przedwczoraj, napisała te wspaniałe i głębokie słowa: „Z miłością braterską żyjcie w miłości” (List 203). Wydaje mi się, że chciała powiedzieć, iż zewnętrzne i wewnętrzne uczynki miłości oraz braterskie traktowanie (bliźnich) w imię Jezusa Chrystusa powinny być takie, żeby kształtowały miłość w życiu.
Największą radość sprawiłeś mi tym, że znalazłem pośród was żywą miłość, a tym, co najbardziej mi się nie podobało u młodych kleryków, a szczególnie u tego, którego zabrałem ze sobą, było to, że nie widziałem u nich wystarczająco wielkiego ducha Bożego oraz pokornej miłości braterskiej, podczas gdy uwidoczniała się ta bardzo wyraźnie u kleryków starszych, u których - mimo że są przeciążeni nadmierną pracą - zauważyłem tego ducha poświęcenia, który jest czymś właściwym dla prawdziwej miłości.
Miłość Boża przezwycięża wszystko i „pomnaża siłę ducha” to znaczy cnoty - mówi książka „O naśladowaniu Chrystusa”, ponieważ ona jest matką wszystkich cnót i ożywia dobre dzieło, dokonane wedle Serca Bożego. Ona wspiera nas w pracy i w naszym utrudzeniu dla dobra dusz. Dlatego proszę cię, ażebyś zechciał przeczytać ten mój list klerykom obydwóch instytutów dla dodania im pociechy i zachęty, tak aby kultywowali w sobie i uważali za szczyt wszystkich swoich myśli i pragnień ustawiczne zdobywanie coraz większej miłości Bożej. Nie opuszczaj niczego z tego listu. 
Św. Katarzyna ze Sieny w jednym ze swoich hymnów o miłości wypowiedziała te słowa pełne światła Bożego: „O, miłości niosąca radość; ty jesteś tą matką, która swoją piersią karmi dzieci cnotami, ty jesteś bogatsza nad wszelkie bogactwo, tak ze dusza, która się przyobleka w ciebie, nie może być biedna. Ty jej nadajesz swoje piękno”. „Dary natury - mówi opat z Vercelli Jan Gerson, w 45 rozdz. II ks. „Naśladowanie Chrystusa” - są jednakowe dla dobrych i dla złych, ale darem właściwym dla wybranych jest łaska czyli miłość”. A dalej jeszcze mówi: „Ta łaska jest czymś tak wielkim, że dar proroctwa, jak również czynienia cudów czy jakaś najbardziej wzniosła kontemplacja nic nie znaczą bez niej, a nawet wiara, nadzieja i inne cnoty nie podobają się Bogu, gdy im nie towarzyszy miłość”.
Bez miłości i łaski cnota lub dzieła nie mają żadnej wartości - łaska jest darem ponad dary, a miłość jest królową cnót. Dlatego tak długo bądźmy niespokojni, dopóki nie zobaczymy, że w nas, w naszych braciach i w naszych domach istnieje i rozkwita braterska miłość, która według powiedzenia św. Pawła jest „więzią doskonałości" (por. Kol 3, 14). Jeżeli będziemy mieli tę prawdziwą i doskonałą miłość Boga, wtedy nie będziemy szukali siebie samych, ale zapragniemy tego wszystkiego, co przynosi chwałę Bogu i Jego Kościołowi. Wszystko czynić będziemy nie na swoją chwałę, ale na większą chwałę Boga. Miłość „nie szuka swojego, ale tego, co jest Jezusa Chrystusa” - pisał apostoł do Koryntian (por. 13, 5), a książka ,,O naśladowaniu Chrystusa” w sposób nie mniej żywy mówi, że ten, kto ma miłość „nie szuka w niczym samego siebie - (...) in nulla re se ipsum quaerit” (ks. I, rozdz. 15).
Św. Katarzyna ze Sieny: „Kto goreje i spala się w tej miłości, nie widzi siebie”. Nie szuka własnego zadowolenia ani nie chce radować się sobą i w sobie, jak to czyni egoista, który widzi tylko siebie, swoją wygodę i swoją przyszłość. Przeciwnie, kto ma miłość, Pragnie żyć dla drugich, spalać się dla drugich w najsłodszej miłości Jezusa Chrystusa ukrzyżowanego; nie chce niczego innego jak tylko uszczęśliwiać wszystkich w Bogu. „O qui scintillam haberet verae caritatis, profecto omnia terrena sentiret plena fore vanitatis - O, jeżeliby ktoś miał iskierkę prawdziwej miłości, z pewnością by wyczuł, że wszystka, co ziemskie, jest pełne próżności”.
Prośmy Matkę Najświętszą, która jest Matką niebieskiej i boskiej miłości, aby rozpaliła w naszych duszach wielki płomień miłości Boga, prawdziwej miłości Pana, takiej miłości, która nierozerwalnie złączy nas w życiu i w śmierci w boskiej służbie dla Kościoła i dla dusz, która przez usilne i trwale zaprawianie się w cierpliwości złączy nas między sobą, i ze wszystkimi również, w znoszeniu wad naszych braci i bliźnich. Miejmy także miłość wobec siebie - nie tolerancję lub słabość względem zła albo świadome uleganie temu, co w nas nie jest cnotą, ale może niedbalstwem i oziębłością życia zakonnego - miłość wobec siebie w znoszeniu niezadowolenia z powodu własnych braków. 
Żyjemy w wieku, który jest pełen zimna i śmierci w dziedzinie życia duchowego. Ludzie zamknięci w sobie nie widzą nic poza przyjemnościami, próżnością i namiętnościami - poza życiem na tej ziemi nic więcej. Kto przywróci istnienie temu pokoleniu, straconemu dla życia Bożego, jeśli nie powiew miłości Jezusa Chrystusa? Oblicze ziemi odnawia się w cieple wiosny, a świat życia duchowego będzie miał nowe życie tylko przez ciepło miłości.
Powinniśmy więc prosić Boga nie tylko o iskrę miłości – jak o tym mówi dzieło ,,O naśladowaniu Chrystusa” - ale o całe ognisko miłości, by rozpalić siebie i odnowić zimny i zlodowaciały świat z pomocą i dzięki łasce, której udziela Bóg.
Nastanie wielka odnowa katolicyzmu, jeżeli będziemy w posiadaniu wielkiej miłości. Dlatego musimy już dzisiaj okazywać ją względem siebie i pielęgnować w naszych instytutach, które powinny być prawdziwymi wieczernikami miłości. „Nemo dat, quod non habet - Nikt nie udziela tego, czego sam nie ma”, nie damy duszom blasku życia, ognia i światła miłości, jeśli wpierw sami nie będziemy rozpaleni miłością i to bardzo rozpaleni.
Miłość powinna być naszym bodźcem, naszym zapałem i naszym życiem. Mamy być garybaldczykami (2) miłości Jezusa Chrystusa. Wcale mi się nie podoba użycie tego określenia do rzeczy tak świętej, czystej i boskiej, ale czynię to, żeby jaśniej się wyrazić. Sprawie Boga Jego Kościoła służy się tylko wielką miłością w życiu i działaniu. Nie wnikniemy w sumienia, nie nawrócimy młodzieży, nie pociągniemy ludu do Kościoła bez wielkiej miłości i bez prawdziwej ofiary z siebie w miłości do Chrystusa. Obserwujemy dzisiaj przerażające zepsucie w społeczeństwie, przerażającą ignorancję Boga, materializm i straszną nienawiść - tylko miłość jest jeszcze zdolna prowadzić do Boga serca i narody, i ocalić je.
Ale jeśli nie zdobędziemy młodzieży, szkół i prasy, to nie pomoże albo bardzo mało da jakakolwiek akcja. Trzeba przygotować się z wielką miłością Boga do tego, by wypełnić pierś i żyły miłością Jezusa Chrystusa, inaczej nie zrobimy niczego. Będziemy orać głęboko, jeśli będziemy mieli głęboką miłość. Cóż zrobiłby bez miłości św. Paweł? Co zrobiłby bez miłości św. Wincenty a Paulo? Co uczyniłby bez miłości św. Franciszek Ksawery? Czego dokonałby bez miłości Cottolengo? Co zrobiłby czcigodny ks. Bosko? Niczego, niczego, niczego! Bez miłości - niczego!
Bez miłości nie będziemy mieli ani apostołów, ani męczenników, ani wyznawców i świętych. Bez miłości nie będziemy mieli kapłaństwa, które jest posłannictwem a jednocześnie owocem i kwiatem Bożej miłości. Duch Boży, który jest duchem niebiańskiej miłości, powinien prowadzić nas do tego; żebyśmy pielęgnowali u młodzieńców święte powołania zakonne i troszczyli się o przyszłych kapłanów, ponieważ szkoły i odnowa dusz ludzkich i dzieł kwitną tylko dzięki kapłaństwu i życiu zakonnemu. Co potrafimy zrobić my, którzy się starzejemy i jesteśmy już wyczerpani, jeżeli nie będziemy mieli kontynuatorów? Myślę o tym dniem i nocą i ubolewam nie tyle nad nędzą ludzką, ile nad kryzysem który istnieje w Kościele w dziedzinie powołań. Ach, św. Wincenty a Paulo dobrowolnie poszedł do niewoli, aby wykupić niewolnika; czy my mamy być obojętni i zimni w pracy, dającej Kościołowi i dusze ludzkim dobrych kapłanów, którzy by kontynuowali posłannictwo Jezu Chrystusa, w pracy dającej naszemu Zgromadzeniu synów i świętych którzy by kontynuowali dzieła przez nas rozpoczęte przy pomocy Bożej, w pracy dającej bojowników, którzy by służyli, Kościołowi i duszom ludzkim miłością i walczyli o wiarę?
Wielką część naszej miłości niech stanowi pielęgnowanie powołań. Prośmy Boga, aby przysłał nam dobre powołania i żeby rozbudził dla sanktuariów nowych Samuelów. O powołania należy się troszczyć poprzez pobożność, modlitwę, dobry przykład, przystępowanie da świętych sakramentów, nieskazitelne życie, przez zakładanie pobożnych stowarzyszeń i poprzez nabożeństwo do Najświętszej Maryi Panny.
Należy jednak postępować z wielkim taktem, z wielką delikatnością z wielką roztropnością, zwłaszcza gdy prowadzimy rozmowy na ten temat. Najpierw starajmy się odnowić i przekształcić w miłości serca naszej młodzieży - odnowić ją i przekształcić w Jezusie Chrystusie. Powinniśmy sami płonąć miłością Jezusa Chrystusa, jeżeli chcemy, żeby oni nią płonęli. Wszystko nabierze rumieńców życia, gdy będziemy dzierżyć wysoko i to bardzo wysoko płonącą w sercu lampę miłości Jezusa Chrystusa.
Wokół nas zgromadzi się wielka liczba dusz, które dadzą urodzajny i przedziwny blask Kościołowi Pana naszego Jezusa Chrystusa, jeśli będziemy się tak modlić i tak pracować.
Moi drodzy synowie: Błagam was w Chrystusie, abyście nie zaprzepaścili tego, czego Bóg żąda ode mnie i od was w zakresie troski o powołania, jak również w odniesieniu do kleryków i aspirantów, dla uświęcenia naszego i dla zbawienia dusz - wielu dusz.
Bóg nie będzie nas sądził według naszej nędzy i naszych grzechów, ale według wielkości swojej dobroci i ogromu swojego miłosierdzia; wysłucha modlitw swoich biednych sług, jeśli będziemy pełni miłości i żyć będziemy Jego miłością. Pod kierunkiem swej łaski poprowadzi nas drogą pokoju i ofiary z siebie do stóp świętego Kościoła rzymskiego, który jest matką naszą - matką żyjących; Bóg będzie błogosławił i uświęci nasze kroki i kroki naszego Zgromadzenia, i błogosławieństwem niebieskim sprawi, że rozszerzy ono namioty Boże. Naszym mieszkaniem stanie się cała ziemia, jeśli będziemy pokornymi i wiernymi synami Kościoła rzymskiego i żyć będziemy miłością Jezusa Chrystusa, szukając tylko Jego i Jego królestwa, to jest dusz, dusz, dusz!
Tym, co sprawi, że Zgromadzenie będzie żyło i kwitło, będzie miłość - owa wielka najsłodsza i najsilniejsza miłość zarówno Boga, Jego Kościoła, jak i dusz. Bóg będzie czuwał nad nim, jeśli w nim będzie duch Boga, który jest Miłością.
Zgromadzenie i my wszyscy nie powinniśmy żyć dla siebie, ale dla miłości i dla Kościoła rzymskiego, który jest mistycznym Ciałem Chrystusa oraz matką dusz i świętych. Nie powinniśmy żyć dla siebie, ale każdy dla wszystkich braci w miłości Jezusa Chrystusa. Po to zjednoczyliśmy się w Chrystusie, aby żyć dla innych, a nie każdy dla siebie samego. Nie żyjemy dla niczego innego, jak tylko dla miłości i dla Kościoła; tylko w ten sposób staniemy się prawdziwymi synami Boskiej Opatrzności, a Bóg będzie żył w nas, jeżeli będziemy żyli w Nim w miłości i łączności z Jego Kościołem.
Chciałem dzisiaj rano napisać do czterech nowych subdiakonów, za których modliłem się podczas mszy odprawionej o godz. szóstej. Gdy teraz piszę, oni otrzymują święcenia, ale zamiast zwrócić się tylko do nich, postanowiłem napisać do wszystkich i dla wszystkich, chociaż zamierzałem obecny list wysłać wam, drodzy czterej subdiakoni, drodzy nasi bracia, jako wyraz duchowej łączności w miłości i na znak radości z waszych święceń, tym bardziej że liczba wyświęconych subdiakonów jest najwyższa od czasu, kiedy złączyliśmy się w Zgromadzeniu z miłości do Pana.
Nie mogę jednak zakończyć tego listu, żeby nie zwrócić się do czterech subdiaków zalecając im, aby te dary Boże uczynili swoimi skarbami. Bóg, drodzy moi synowie, niech będzie waszą nadzieją i waszą ufnością. On jest bowiem naszym pocieszycielem i nieugaszonym płomieniem naszej miłości. W Nim złóżcie całą waszą nadzieję i serca, przez ręce Niepokalanej Dziewicy, w której błogosławionym miesiącu zrobiliście wasz krok w świętym przedsionku Kościoła. W książce „O naśladowaniu Chrystusa” - ks. III, rozdz. 59 - znajduje się modlitwa o przedziwnej słodyczy. Odmówmy ją w duchu razem, a potem nauczcie się jej i powtarzajcie ją ku waszemu pokrzepieniu w życiu: „W Tobie więc, Panie Boże, pokładam całą mają nadzieję, do Ciebie się uciekam, wszystkie moje utrapienia i uciski Tobie zlecam: bo wszystko widzę ułomne i niestałe, za czymkolwiek poza Tobą się rozglądnę - In te ergo, Domine Deus, pono totam spem meam et refugium; in Te omnem tribulationem et angustiam meam constituo: quia votum infirmum et instabile invenio, quidquid extra Te conspicio”.
Nabierzcie otuchy i bądźcie mężni w miłości. Bądźcie radośni, moi synowie, „Jest bowiem radość - mówi św. Augustyn (X, 22) - która nie jest udziałem żyjących na ziemi i dla ziemi, ale dla miłujących i służących Panu i Kościołowi miłością bezinteresowną. I tą radością jesteś Ty, Panie i Boże nasz. Życie szczęśliwe polega na radości z Ciebie, w Tobie i dzięki Tobie”.
Drodzy moi synowie, żyjmy miłością i w miłości - a będziemy żyli Bogiem, dla Boga i w Bogu na wieki. Błogosławię wszystkim i do wszystkich mówię: zawsze naprzód w wielkiej miłości miłośnicy Chrystusa i Kościoła „i dla miłości Boga - et pro amore Dei”.

Wasz najoddańszy

ks. Alojzy Orione
ze Zgromadzenia „Boskiej Opatrzności”

(1)	Przez trzy kadencje był przełożonym generalnym Zgromadzenia.
(2)	Rycerzami!