Tortona, 8 grudnia 1922 
Święto Niepokalanego Poczęcia

Do wszystkich członków Zgromadzenia 
jako upominek na Boże Narodzenie

Najdrożsi moi bracia i Synowie Boskiej Opatrzności,

W imię Jezusa Pana naszego!

Ledwie powróciłem do Włoch z umysłem i sercem opromienionym miłością Pana naszego Jezusa Chrystusa ukrzyżowanego, a już przygotowuję się do nowej podróży - do przekraczania oceanu, jeżeli to tylko będzie się podobała dobroci Bożej. Spieszę więc do was, o najdrożsi bracia i synowie moi, jako brat i ojciec bardzo was kochający w Panu, spieszę, żeby wam złożyć jak najgorętsze życzenia radości podczas bliskich świąt Bożego Narodzenia. Życzenia te noszę codziennie w mojej duszy, w duszy, która dogłębnie przejmuje się waszym życiem - radościami i bólami, i codziennie modli się przed ołtarzem Pańskim. Najgoręcej wszakże będę się modlił za was w błogosławioną Noc Bożego Narodzenia.
Ach, jakże chciałbym napisać do każdego osobno z okazji tej błogiej uroczystości, jednak sami rozumiecie, że jest to dla mnie niemożliwe. Atoli wszystkich was obejmuję duchowym uściskiem, uważając za łaskę najmilszą, że mogę do was pisać ze słodką miłością brata i ojca w Chrystusie, z tą miłością, którą zna jedynie Bóg.
Mówię wam szczerze: najpiękniejszą rzeczą wydaje mi się to, że duchowo mam was wszystkich obecnych w sercu i przy ołtarzu, zjednoczonych wokół Dzieciątka Jezus podczas tych słodkich świąt Bożego Narodzenia, i że dla wszystkich mam to samo słowo miłości, tak nas czule łączącej, miłości, która ma tak potężne ramiona, iż mimo gór i mórz, mimo granic i różnic narodowościowych „cementuje” nas wszystkich, podobnie jak się wyraża Pismo św. o sercach Jonatana i Dawida. Ona ze wszystkich nas czyni „jedno serce i jedną duszę - cor unum et anima una” (por. Dz 4, 32), ona łączy na życie i śmierć - et ultra - ponieważ w miłości żyje się Bogiem i człowiek staje się nieśmiertelny.
Czyż może być głębsza radość, pociecha wyższa i bardziej duchowa, życie wznioślejsze, pokój i szczęście gruntowniejsze nad świętą miłość Pana naszego Jezusa Chrystusa Boga? O, jakże słodko jest kochać się w Jezusie Chrystusie i dla Jezusa Chrystusa. O, jakże piękne i żywotne jest to wzajemne rozmiłowanie się w nadprzyrodzonej miłości Jezusa Chrystusa oraz papieża, jak to jest u nas biednych synów Boskiej Opatrzności, którzy się kochamy! Jezus - to cała nasza miłość, to więź naszego braterstwa i całe nasze życie, a nieomylna Głowa Kościoła - Ojciec św. Pius XI to także cała wasza miłość, więź i całe nasze życie!
O, jakże piękną i świętą rzeczą jest żyć po bratersku - tą samą wiarą, tym samym stylem życia, tą samą miłością; kochać się tak, jak w niebie się kochają.
Taka była wiara i miłość świętych. „Papież to nasz Bóg na ziemi” - głosił św. Bernardyn do ludu sieneńskiego, tam na placu Campo, żegnając się ze swoim miastem w 1427 r. Taka była wiara i miłość świętego, takie życie prawdziwie boże.
Och, niech się utrzymuje i - jeśli to możliwe - niech się coraz więcej ożywia i staje mocniejsza u stóp Bożego Dzieciątka i matki Kościoła rzymskiego, niech się zwiąże nierozerwalnie droga i zgodna łączność braterskich serc w najsłodszej miłości Chrystusa Boga i Pana naszego oraz papieża - Pana i Boga naszego na ziemi. Łączność ta, scementowana wiarą, miłością i - jeśli będzie potrzeba - nawet krwią, stanowi naszą siłę i będzie naszą wielkością i naszą chwałą.
W tych dniach świątecznych Bożego Narodzenia, podczas których dusze chrześcijańskie przeżywają czyste radości, płynące z wiary i miłości Chrystusowej, oraz mistyczną poezję bijącą ze żłóbka, do którego w pielgrzymce udają się ubodzy, prosty lud i pasterze, a nad nim unoszą się i świętują wśród świateł i pieśni „Gloria” aniołowie, zwiastując pokój Boży ludziom dobrej woli - w tych właśnie świątecznych dniach posyłam wszystkim i każdemu z was, bracia i synowie moi i moja korono, nie tylko życzenia wszystkiego dobrego i wszelkiej niebiańskiej radości; w chwili gdy formułuję dla was te życzenia, zanoszę u stóp Bożych żarliwą modlitwę - wyraz miłości, tę modlitwę, którą Jezus Chrystus wypowiedział za swoich uczniów i apostołów, nim ich opuścił: „Ojcze Święty, zachowaj ich w imię Twoje, tak jak mi ich dałeś, aby byli jedno - Pater sancte, serva eos in nomine tuo (1), quos dedisti mihi, ut sint unum” (J 17, 11 wg Wulgaty). Tak, o Panie, spraw, abyśmy byli jedno z Tobą, abyśmy wszyscy zawsze z Tobą byli w Twoim najdroższym Sercu.
Niech Bóg najwyższą mocą swojego błogosławionego Imienia utwierdza coraz bardziej nasze najmniejsze Zgromadzenie w zgodzie i braterskiej miłości, w tej miłości, która rodzi ufność wzajemną i sprawia, że życie zakonne we wspólnocie staje się łatwe i słodkie, w miłości która daje przełożonym serce ojcowskie, a mniejszym i młodszym braciom - serce i przywiązanie dzieci, ponieważ: „To jest moje przykazanie, abyście się wzajemnie miłowali, tak jak Ja was umiłowałem” (J 15, 12). Oby i o nas, choćbyśmy byli pozbawieni wszelkich innych podstaw do pochwał, powiedziano to, co często mawiali poganie o pierwszych chrześcijanach: „Patrzcie, jak się oni miłują” (Tertulian, „Apologetyk”}.
Mamy się kochać, ale w Panu, bo to jest miłość, jakiej On chce i jaka Mu się jedynie podoba. Mamy się również kochać nawzajem, jak w niebie aniołowie Boży. Mamy się kochać, aby sobie wzajemnie dopomagać w coraz doskonalszym umiłowaniu Jezusa Chrystusa i Jego namiestnika na ziemi - papieża. Z papieżem mamy się teraz ściślej łączyć, albowiem jak Jezusa Chrystusa, tak i papieża nie będziemy mogli nigdy kochać należycie. Będąc złączeni z papieżem, zwiążemy się i połączymy w niewysłowiony sposób z Chrystusem w Jego mistycznym Ciele, którym jest Kościół: „Tak wszyscy, razem jesteśmy jednym ciałem w Chrystusie - Ita multi unum in Christo” (Rz 12, 5).
O, święty Kościele katolicki, Kościele Jezusa Chrystusa, światłości, miłości i matko moja najsłodsza i boska! Matko święta i matko świętych, ty jedyna nie znasz pomieszania języków! Matko naszego życia, bicie naszego serca, życie naszego życia! Niech przylgnie nam język do podniebienia w tym dniu, w którym byśmy my biedni synowie Boskiej Opatrzności, synowie twojej wiary, synowie twojego męczeństwa i twojej miłości nie mieli dać ci pierwszeństwa we wszelkiej naszej miłości i we wszelkiej naszej radości!
Po złożeniu życzeń świątecznych i po modlitwie poświęcenia się miłości i miłosierdziu Kościoła, papieża i biskupów, w których uznajemy i kochamy następców apostołów, chcę wam teraz, o moi najmilsi, ofiarować piękny i drogocenny upominek. Przyjmijcie go nie jako dar gwiazdkowy, ale jako najdroższą pamiątkę z okazji bliskich świąt Bożego Narodzenia, posłaną wam przez waszego księdza Orionego.
Posyłam wam tedy list św. Wincentego à Paulo, wielkiego świętego na polu miłosierdzia, założyciela zgromadzenia Misjonarzy św. Łazarza, których celem było „przepowiadanie ewangelii ubogim - evangelizare pauperibus” (por. Łk 4, 18). Nadto św. Wincenty założył także zgromadzenie Sióstr Miłosierdzia, o których również jest mowa w tym liście. One są tymi anielskimi zakonnicami, których imię jest błogosławione przez wszystkich wierzących i niewierzących, ponieważ z rzeczywistym zaparciem się siebie poświęcają w wielkiej pokorze ducha swoje życie dla miłości biednych, rozlewając wśród maluczkich i wszędzie na ziemi dobrą woń Chrystusową.
Jest to piękny i delikatny list, jak promień Boży, pełen doświadczenia i mądrości zakonnej. Przełożeni domów zechcą rozważyć i przeczytać to bardzo wartościowe pisma swoim zgromadzonym wspólnotom, a potem niech się je czyta wspólnie raz na miesiąc przez cały 1923 r. 
Posłuchajmy, o bracia i synowie w Chrystusie, głosu św. Wincentego à Paulo i niech Dzieciątko Jezus udzieli mnie i wam łaski, aby nasze dusze odniosły zeń jak największy pożytek. Czytając ten list, zrozumiejmy całą wartość wyłącznego ofiarowania Bogu pierwszej godziny dnia, którą należy wykorzystać na rozmyślanie i na inne pobożne praktyki. Nauczymy się z niego większej wierności temu głównemu punktowi naszej reguły, jakim jest godzina wstawania, punktualność i pilność w modlitwie. Modlitwa jest wzniesieniem duszy i głosem naszej nadziei.
Godziny ranne są dla nas darem, pozwalającym zrozumieć znaczenie modlitwy. W rozmyślaniu czyli w refleksji nad wielkimi prawdami moralnymi i dogmatycznymi otwierają się źródła dla duszy. Modlitwa poranna, a szczególnie rozmyślanie jest wielką okazją do tego, żeby nadawać naszemu dniowi i całemu życiu duchową wartość.
Pitagoras podzielił dzień pracy swoich uczniów na trzy części. Pierwsza była poświęcona Bogu na modlitwie; druga - również Bogu na nauce i pracy, trzecia - ludziom i interesom. Tak więc pierwsza połowa dnia była przezeń poświęcana Bogu. A był to poganin. Cóż dopiero mamy czynić my - chrześcijanie, więcej, zakonnicy?
Pamiętajmy, że ważnym środkiem do zbawienia jest modlitwa; św. Alfons pozostawił nam przepiękną książkę na ten temat. Pamiętajmy, że nie dojdziemy do doskonałości ani nie będziemy mogli dojść do żadnej prawdziwej cnoty, jeżeli się nie będziemy modlić pokornie, żarliwie i bezustannie.
Już od razu rano, przed jakimkolwiek rozproszeniem myśli i zaangażowaniem się w sprawy doczesne, ludzkie, trzeba nam się modlić i słuchać głosu Bożego. Pierwsza godzina dnia ma być dla Boga! Wtenczas właśnie Bóg przemawia, Bóg orze dusze, Bóg pracuje w nas i kształtuje naszego ducha. Bóg ożywia, Bóg oświeca i światłość Boża jest nad nami. Przez rozmyślanie czujemy, że oddychamy Bogiem; dzięki rozmyślaniu odczuwamy dotknięcie Boże, kontakt z Bogiem. Wtedy to rodzi się w naszej duszy wielkie pragnienie - chęć odnowy. Całe nasze życie wewnętrzne napełnia się bezgraniczną uległością i miłością Boga, a zewnętrzne - skromnością, słodyczą i spokojem.
Lecz żeby to odczuć, trzeba „od samego rana - summo mane” rzucić się pokornie do stóp Pana Jezusa w milczeniu i samotności, i poświęcić na rozmyślanie co najmniej pół godziny dziennie: Wtedy Bóg przemawiając do nas, stanie się naszym mistrzem. Jednak w czasie rozmyślania nie wolno drzemać ani być roztargnionym: Są to dwie słabości, które należy jak najusilniej zwalczać, aby je z pomocą Bożą przezwyciężyć, w przeciwnym razie nie zrobi się nic dobrego. Gdy księga Apokalipsy mówi: „I stało się na niebie milczenie przez pół godziny” (por. Ap 8, 1), uważam, że tekst święty ma na uwadze jakieś znaczące zdarzenie w świecie dusz. Ale żeby dobrze rozmyślać, trzeba uprzytomnić sobie obecność Bożą i umieć zachować milczenie - milczenie prawdziwe, zewnętrzne i wewnętrzne. Wtedy zakonnik podniesiony na duchu zwraca się ku tej niebezpiecznej wodzie, ku potokowi namiętności dnia i mówi: nie porwiesz mnie, a potem wzniósłszy serce do Ukrzyżowanego: „Ty tylko mów do mnie, o Panie - Tu mihi loquere solus”. Pójdę za Tobą. Będę Twój, o Panie. Ten dzień mego życia będzie dla Ciebie, będzie miłością Boga i ludzi”.

Rozmyślanie należy przygotować dnia poprzedniego wieczorem, abyśmy budząc się rano mieli je żywo w duchu i w sercu. Temu także mamy się podporządkować; ważniejsze punkty będą odczytywane wieczorem po różańcu.
Wstaje się u nas o 4,00 rano od Wielkanocy do uroczystości Wszystkich Świętych, o 5,00 zaś od Wszystkich Świętych do Wielkanocy. Reguła ta nie może być zmieniana w żadnym kraju, ma więc jednakowe znaczenie dla tych, którzy przebywają we Włoszech, jak i dla tych, którzy są za granicą lub na misjach. Owszem, w niektórych obcych krajach o cieplejszym klimacie będzie obowiązywało wstawanie o 4,00 także od Wszystkich Świętych do Wielkanocy. Wyjątku w tym względzie nie stanowią również żadne okresy ani dni świąteczne. Niechaj przeto wszyscy wiedzą, że nie jest dozwolone zakonnikom i nowicjuszom wstawanie o późniejszej porze w dni świąteczne albo wakacyjne. Będzie to prawdziwe nadużycie, które każdy przełożony domu powinien zlikwidować jak najrychlej, gdziekolwiek by się ono pojawiło.
Musimy się przezwyciężać, musimy panować nad sobą i strzec się niestałości. Od pierwszej godziny dnia mamy podnieść umysł i serce do Boga, aby w świetle Jego miłosierdzia dążyć do należytego i upragnionego celu naszego uświęcenia. 
Uważajmy dobrze i na rzeczy, które nam wydają się mało ważne, żyjąc jak dobrzy zakonnicy, jak - powtarzam - zakonnicy, nie jak ludzie świeccy ani też jak księża diecezjalni (2). Bardzo różne jest, o bracia, z łaski Bożej powołanie nasze, stąd i inne musi być nasze życie: „Życie doskonałości jako takie - jak mówi św. Katarzyna ze Sieny - polega na całkowitym wyniszczeniu i unicestwieniu własnej woli we wszystkim, a przede wszystkim w sprawach duszy” (List 126).
Złóżmy w Bogu wszelką nadzieję i ufność, umacniając w Nim naszą wolę i dobre postanowienia, ponieważ bez Boga niczego nie zbudujemy. Bez Boga wszystkie więzy społeczne stają się kajdanami, owoce wiedzy i sztuki ubożeją, a życie, choćby w domu zakonnym, jeśli nie jest naprawdę zakonne, nie jest także życiem Bożym i staje się ziewaniem i męczarnią czy jeszcze czymś gorszym...! Sam Bóg jest podstawą tego wszystkiego, co trwa i tego, co ma wartość wieczną; Bóg jest kresem wszystkich dóbr, wartością podnoszącą życie, oddechem duszy; największą pociechą dla Jego sług jest mieć w Nim nadzieję.

Mimo woli przychodzi mi teraz na myśl bardzo piękna i wzniosła modlitwa, zawierająca w sobie pieśń wiary w Boga i całkowitej ufności w Jego Opatrzność. Jest ona tak wzniosła i uduchowiona, że wspominam ją jako jedną z najpiękniejszych modlitw liturgicznych. Biorę ją z używanej w tym roku do rozmyślań książki „O naśladowaniu Chrystusa” - zdaniem Carducciego - „najwznioślejszej duchowej książki średniowiecza”, rzeczywiście książki tego typu co Boska Komedia Dantego i Summa św. Tomasza, która „łamie zapory tamtej epoki, biegnie, rozszerza się przez pokolenia i je zalewa, jest bogata i silna w światłość niebiańską i w coraz bujniejszą młodość”.
Zakończenie tego listu ma być nie tylko modlitwą, ale jakby chórem wszystkich głosów razem złączonych w błaganiu i dziękczynieniu u schyłku tego roku. Rok ten, mimo że przysporzył nam wielu cierpień, głębokich bólów moralnych, prawie śmiertelnych, jak śmierć niejednego niezapomnianego brata czy znakomitego dobrodzieja, pozostanie pamiętny z powodu licznych i wspaniałych dobrodziejstw otrzymanych ad Boga, których tu nawet nie sposób wymienić.
Jednak nie mogę nie wspomnieć o jubileuszu kapłańskim naszego najdroższego ks. Sterpiego. Zasługi jego dla Zgromadzenia przewyższają wszelką pochwałę. Szczęśliwy też jestem, że w dniu Niepokalanego Poczęcia Opatrzność Boża dała nam w San Remo nowy zakład. Będzie on oddany pod opiekę św. Boromeusza - wielkiego biskupa i wielkiego pedagoga - na wieczną pamiątkę dwudziestopięciolecia kapłaństwa kochanego ks. Sterpiego.
Nie wolno nam również zapominać, że właśnie w tym roku ręka Boża otworzyła przed nami granice Argentyny. Tam, podobnie jak w Brazylii, rozciąga się przed nami rozległe pole pracy i mamy na nią liczne błogosławieństwa tamtejszego episkopatu i przychylność wielu przyjaznych i wspaniałomyślnych serc. Napisał do mnie w tych dniach patriarcha jerozolimski Jego Ekscelencja ks. bp Barlassina pocieszający list o naszych misjonarzach, pracujących w Palestynie. Chwali szczególnie ks. Adaglia, o którym tak się wyraża: „Drogi Ksiądz Adaglio to właśnie osoba, jakiej tu potrzebowałem, posiada bowiem odpowiednie zalety duszy i charakteru. Przeto najusilniej Przewielebnemu Księdzu dziękuję, że mi go przysłał”. Prosi następnie o liczniejszy personel i dodaje: „Dobry Ksiądz Adaglio robi co tylko może i nawet więcej, ale niemożliwością jest, żeby mógł wszystkiemu podołać, tym bardziej że...” i tu wymienia, iż potrzebuje większej pomocy.
Ale za radości, jak i za bóle błogosławmy Boga, który w szczególny sposób okazał się dla nas dobry i miłosierny - Confitemini Domino quoniam bonus, quoniam in saeculum misericordia eius (Ps 105 [106], 1). Bądźmy więc wdzięczni Bogu - Grati estote, mówi św. Paweł (Kol 3, 15). „Dziękujcie zawsze za wszystko Bogu Ojcu w imię Pana naszego Jezusa Chrystusa - Gratias agentes semper pro omnibus in Nomine Domini nostri Jesu Christi” (Ef 5, 20).
Zjednoczeni tak w jednym uczuciu, lepiej w jednym sercu i w jednej duszy, padnijmy pokornie do stóp Dzieciątka Jezus, a podniósłszy oczy ku Niemu, który jest Bogiem naszym, prośmy o błogosławieństwo dla siebie, dla dusz nam powierzonych, dla naszych dobrodziejów i dla naszej pracy. Niechaj Bóg błogosławi naszym duszom i niechaj je przez to uświęci, tak aby się stały dlań godną świątynią. „Respice, Domine, de domo sancta tua in nos - Panie, spojrzyj ze świętego przybytku swego i wspomnij na nas” (Bar 2, 16).
Pozwólcie mi, że teraz z pokornym i wielkim ascetą, autorem książki „O naśladowaniu Chrystusa” pomodlę się do Pana za siebie, za każdego z was i za nasze tak bardzo drogie Zgromadzenie, i o to, żeby towarzyszył nam w każdej chwili życia swoją świętą łaską, tak abyśmy bezustannie byli zajęci modlitwą i dobrymi uczynkami miłosierdzia.
„Wejrzyj na mnie - i na moich braci, o Panie - według wielkości dobroci Twojej i według mnóstwa Twoich zmiłowań... Broń i zachowaj duszę sługi swego wśród tylu niebezpieczeństw życia i towarzysząc mu swą łaską doprowadź go drogą pokoju do ojczyzny wiecznej światłości. Amen” („O naśladowaniu Chrystusa” ks. 3, rozdz. 59).
W tym westchnieniu każdej duszy i w tej boskiej harmonii naszych dusz, którym jest wzajemna i braterska miłość, proszę was, o moi synowie i bracia, żebyście zechcieli dla miłości Bożej przebaczyć mi moje wielkie nieuctwo i niedbalstwo i wszelkie błędy moje w stosunku do was, a także złe przykłady, których mogłem być przyczyną nie tylko w ciągu kończącego się roku, ale też w całym moim życiu; proszę was teraz pokornie o przebaczenie tak, jak bym to uczynił w chwili śmierci.
I modlę się o błogosławieństwo dla was, o które apostoł Paweł prosił dla pierwszych chrześcijan, wiernych naśladowców Chrystusa, i o wszelką słodką szczęśliwość tu na ziemi i kiedyś w raju niebieskim. O święty raju niebieski, o święty raju niebieski! Ojczyzno pożądana i pełna radości, gdzie posiądziemy wszystkie dobra w sposób przeobfity, gdzie każde utrapienie poniesione z Chrystusem doda jeszcze większego blasku naszej koronie chwały, gdzie wreszcie nasza pokorna zależność zostanie uwieńczona triumfem nieśmiertelnym!
A teraz wszystkich i każdego z osobna ściskając „w świętym pocałunku - in osculo sancto” zachęcam do cnoty, o moi synowie, którzy jesteście duszą moją. Zachęcam was również, żebyście mieli bezgraniczną ufność w Opatrzność Bożą i bardzo kochali się wzajemnie, oraz żebyście kochali dusze, dusze, szukając przede wszystkim opuszczonych i poniżonych.
To jest gorące pragnienie mojej duszy. Ale ponad wszystko najsłodsza i największa moja miłości to papież, to Jezus Chrystus; papież dla mnie i dla was to sam Jezus Chrystus, to „słodki Chrystus na ziemi” - jak mawiała św. Katarzyna ze Sieny: Kochać papieża to kochać Jezusa Chrystusa.
A zatem mamy uważać za szczególniejszą łaskę nieba, jeżeli będziemy mogli całkowicie oddać swoje życie, strawić je pokornie i jak najwierniej u stóp Kościoła i dla Kościoła, dla biskupów i dla papieża.
I tak, wierni wewnętrznej i tajemniczej działalności Ducha Świętego oraz tej wiecznej Prawdzie, która nas czyni wolnymi, prowadzeni przez autentyczny żywy i jedynie nieomylny Urząd nauczycielski jednego, świętego, katolickiego, apostolskiego i rzymskiego Kościoła; w duchu miłości i w słodkiej, świętej i braterskiej wspólnocie, synowie Boskiej Opatrzności przy Bożej pomocy niech wierzą, ufają, walczą, cierpią i kochają! Niech z „biodrami przepasanymi” (por. Łk 12, 35) trzymając w ręku „zapalone lampy”, z sercem w górę wzniesionym i z oczyma utkwionymi w Niebieską Dziewicę, kroczą śmiało naprzód prostą drogą Pańską, a będą wzrastać we wszystkim i dojdą wreszcie do Tego, który jest naszym wodzem - do Jezusa Chrystusa. Przez Kościół i przez papieża dojdziemy do Chrystusa!
Spodziewam się, że wszystkich was zobaczę jeszcze przed wyjazdem do Ameryki. Na razie polecam wam i błagam, żebyście zawsze pamiętali o mnie w modlitwach, wstawiając się przede wszystkim u naszej najczulszej Matuchny - Najświętszej Dziewicy Bogurodzicy. Raz jeszcze błogosławię wam w Chrystusie.
Udziel, o Jezu Dziecino, o Jezu Miłości, udziel nam swego słodkiego błogosławieństwa. Amen.
Wasz oddany w Jezusie Chrystusie i Matce Najświętszej

brat i ojciec 
ks. Alojzy Orione

(1) W tekście włoskim listu jest użyte „meo”, byłoby więc „w imię moje”. Być może ks. Orione akomoduje ten werset dla wyrażenia własnej myśli.
(2) W tekście włoskim: księża „secolari – świeccy”.